T A L A
ดูข้อมูล

ติดต่อเรา

ติดตามเรา

สถาบันจิตเวชศาสตร์สมเด็จเจ้าพระยา

บริษัท เรดแลนด์-สเคป จำกัด
สถาบันจิตเวชศาสตร์สมเด็จเจ้าพระยา

Institution

General Design: Institution/ Campus : Excellent Award

“This is a role model and inspiration for creating a public space from the abandoned area. Several engagement activities were arranged for the collaboration between institutions and the community. This is not easy and requires an extensive amount of effort to push forward the project. The design is simple and requires only minimum maintenance. The function inside is well connected and opened, not creating an opaque enclosed space.”

2023 AWARDS JURY

Project Summary

Patients with psychiatric disorders have lower quality of life because of societal stigmatization. This social inequality can be seen in the form of discrimination, social judgments, and local beliefs. Due to these concerns, potential patients decline mental health medical treatment. This change focuses on three user groups: Long-term patients, Potential patients, and Public users

This project aims for enhancing positive public attitudes toward mental illness patients and psychiatric hospital’s images. Milieu therapy is integrated into the core of the design concept by providing safe and supportive therapeutic environments. During the treatment process, natural therapeutic gardens are used to promote green healing spaces. In the post-treatment program, Milieu therapy promotes social interaction and communication skills for reintegration into society after their recovery.

Emphasizing social outdoor activities is the important concept of milieu therapy, however; the existing green spaces could not facilitate outdoor activities due to unfriendly, confined environments. The team uses Milieu concept to generate new language of therapeutic landscape design across the scales.

Microscale, the team opened this courtyard by removing the enclosed corridor structure, while preserving an existing tree. The team maximized the opening void that offering visual connection to outdoor spaces by changing solid walls into mirror materials. Patients can interact in outdoor social spaces surrounded by five-sensory healing environments.

Mesoscale, the design focuses on improving recovering patients and public relationships. Social community and career training spaces provide opportunities for patients to work in the hospital’s shop that prompt them back into society. The team re-arranged architectural plan in order to encourage more possibilities for patients and the general public to interact socially in terms of visual appeal and accessibility. Milieu approach promotes variety of spaces that can facilitate small social interaction activities and therapeutic group activities.

Macroscale, reducing physical and emotional barriers while aiming to improve relationships between communities and patients are focused. The team erased this segregation boundaries by expose the building and connect to outdoor green spaces. Ultimately, new courtyard design will connect fragmented green spaces in the overall masterplan which will holistically integrate Milieu therapy across the landscape design of the site and expand to district’s green space network.

After the opening, this courtyard received positive feedback from public recognition. Restructuring public belief of hospital's negative image requires effort and time, however; this design will be starting point to underpin public attention which later will bring positive ripple effect to the society.

 

 
ชื่อโครงการ
สถาบันจิตเวชศาสตร์สมเด็จเจ้าพระยา
สถานที่ตั้ง
เขตคลองสาน กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย
Landscape Architect
บริษัท เรดแลนด์-สเคป จำกัด
หัวหน้าโครงการ
นายปสงค์จิต แก้วแดง
ภูมิสถาปนิกโครงการ
นางสาวนิภาพร วิบูลย์จักร์
นายนรเศรษฐ์ ศิริอาภรณ์ธรรม
นายฟาตีฟ ปารามัล
นางสาวอมลวรรณ ฉันทเจิรญวงศ์
เจ้าของโครงการ
มูลนิธิโรงพยาบาลสมเด็จเจ้าพระยา
ผู้ก่อสร้างงานภูมิทัศน์
บริษัท พิพิธชาญ จำกัด
ลิขสิทธิ์ภาพ / ช่างภาพ
นายรุ่งกิจ เจริญวัฒน์
หน่วยงาน/บุคคลอื่นๆที่มีส่วนร่วมในผลงาน
Landscape Architect : Redland-scape.Ltd.
Architect : Mr.Viroj Noragrai
Interior Design : Mr.Viroj Noragrai
Engineer : Phiphitchan Co.,Ltd
Main Contractor : PHIPHIT CHARN COMPANY LIMITED
Softscape Contractor : MUEN PHAN PHRUEKSA GARDEN COMPANY LIMITED
Photographer : Mr.Rungkit Charoenwat

ลักษณะโครงการ :

คอนโดมิเนียม (General Design)

แนวคิดหลักของโครงการ :

ผู้ป่วยจิตเวชมีคุณภาพชีวิตที่เปลี่ยนไปเนื่องจาก ได้รับการแบ่งแยกจากสังคมและการถูกมองในเชิงลบ ความคิดริเริ่มในการพัฒนาพื้นที่แห่งนี้จึงได้ถูกเริ่มต้นขึ้นเพื่อปรับเปลี่ยนการรับรู้และแนวคิดของผู้คน การบำบัดด้วยสภาพแวดล้อมหรือ Milieu Therapy ถูกนำมาใช้ในการออกแบบครั้งนี้ โดยเป็นการนำเสนอพื้นที่สีเขียวแห่งใหม่ที่ให้ความรู้สึกปลอดภัย ส่งเสริมสภาพแวดล้อมโดยรอบ และสร้างให้เกิดปฏิสัมพันธ์ทางสังคมกับบุคคลทั่วไปทั้งในแง่ของการสื่อสารและการทำกิจกรรมร่วมกันกับผู้อื่นอีกด้วย

รายละเอียดโครงการ :

คำว่าโรงพยาบาลจิตเวช ถูกบิดเบือนให้ผู้คนรับรู้ไปในทางลบ ทั้งในเรื่องของความรุนแรง การถูกคุมขัง บรรยากาศที่หดหู่และไม่น่าเข้าถึง โดยความคิดเหล่านี้ถูกส่งต่อกันมาเป็นระยะเวลายาวนานทำให้ไม่เพียงแต่ตัวผู้ป่วยเองที่ถูกลดคุณค่าลงเท่านั้น แต่ยังรวมไปถึงบุคลากร ผู้คนที่เข้ามามีส่วนร่วม หรือแม้กระทั่งภาพลักษณ์โรงพยาบาลก็ถูกมองในแง่ลบเช่นกัน ด้วยเหตุผลเหล่านี้จึงนำไปสู่การเกิดความเหลื่อมล้ำที่กลายเป็นช่องว่างระหว่างผู้ป่วยกับคนทั่วไป ส่งผลให้คุณภาพชีวิตลดลง เกิดการลังเลและต่อต้านในการเข้ารับการรักษา ซึ่งสวนทางกับแนวโน้มของผู้ป่วยจิตเวชที่มีจำนวนเพิ่มขึ้นในทุก ๆ ปี

สถาบันจิตเวชศาสตร์สมเด็จเจ้าพระยา เป็นโรงพยาบาลจิตเวชแห่งแรกของประเทศไทย มีเป้าหมายเพื่อเพิ่มคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยบนพื้นฐานว่าโรคทางจิตเวชรักษาให้หายขาดและสามารถกลับไปใช้ชีวิตในสังคมได้ ทางมูลนิธิตระหนักถึงปัญหาการถูกตีตราในสังคม จึงเกิดวัตถุประสงค์ที่ต้องการเปลี่ยนภาพลักษณ์เพื่อลดช่องว่างทางสังคมนำไปสู่การยอมรับและเปิดใจในการเข้ารับการรักษา

โดยแนวคิดที่ถูกนำมาใช้ในการออกแบบครั้งนี้คือ Milieu therapy (นิเวศน์บำบัด) เป็นการปรับเปลี่ยนสภาพแวดล้อมให้เหมาะสมกับการรักษาผู้ป่วยทางด้านจิตเวชให้รู้สึกปลอดภัยและสนับสนุนการเกิดกิจกรรมภายนอกโดยใช้ธรรมชาติ จากการเก็บข้อมูลสามารถแบ่งการใช้ Milieu ออกเป็น 2 วัตถุประสงค์
1.เพื่อการรักษาในเชิงประยุกต์ เน้นการออกแบบสวนเพื่อการบำบัดรักษา (Therapeutic garden)
2.เพื่อเตรียมตัวให้ผู้ป่วยที่ดีขึ้นแล้วพร้อมกลับเข้าสู่สังคมอีกครั้ง โดยเน้นการสร้างปฏิสัมพันธ์แก่คนทั่วไป

จากลักษณะการวางผังเดิมมีการกระจายของอาคารอยู่เต็มพื้นที่โรงพยาบาล เหลือเพียงพื้นที่สีเขียวระหว่างอาคารที่แยกออกจากกัน ทำให้ไม่สามารถใช้งานได้จริงและทรุดโทรมจนไม่น่าเข้าถึง เกิดการนำเสนอการวางผังใหม่โดยยกเลิกอาคารเก่าและถนนที่ไม่จำเป็นเพื่อคืนพื้นที่สีเขียวสำหรับรองรับกิจกรรมและเพิ่มการเชื่อมต่อในภาพใหญ่ได้อีกด้วย

โครงการนี้เริ่มต้นที่บริเวณคอร์ท OPD ซึ่งจะเป็นศูนย์รวมการรักษาโรคต่าง ๆ ของโรงพยาบาลในอนาคต โดยแนวคิดในการออกแบบถูกมองทั้ง 3 สเกลได้แก่ Microscale, Mesoscale, และ Macroscale ที่เชื่อมต่อกับชุมชน
Microscale : เดิมพื้นที่นี้ถูกปิดล้อมด้วยทางเดินยกระดับและผนังทึบ ปิดกั้นทั้งในส่วนมุมมองและการเข้าถึง และนำไปสู่การท่วมขังของน้ำที่มีโอกาสทำให้ต้นจามจุรีตาย ทางทีมจึงประยุกต์หลักการ Milieu เพื่อแก้ปัญหา เริ่มต้นจากการยกเลิกทางเดินยกระดับที่ปิดล้อม พร้อมปรับเปลี่ยนรูปด้านของตัวอาคารด้วยการเพิ่มช่องเปิด เชื่อมการเข้าถึงและมุมมองโดยรอบและยังสามารถแก้ปัญหาน้ำท่วมขังที่อาจทำลายต้นจามจุรีเดิมได้อีกด้วย

นอกจากนี้ ยังมีการนำเรื่องของการกระตุ้นการรับรู้เข้ามาช่วยในการออกแบบประกอบด้วย รูป(การเลือกใช้ไม้ดอกหรือสีใบที่แตกต่างกันกระตุ้นการมองเห็น), รส(พืชสวนครัวที่กินได้กระตุ้นการเกิดกิจกรรมร่วมกัน), กลิ่น(ไม้ดอกมีกลิ่น), เสียง(การสร้างระบบนิเวศใหม่), และสัมผัส(การเลือกใช้วัสดุใกล้เคียงกับธรรมชาติ)
Mesoscale : หัวใจสำคัญในการใช้ Milieu ในระดับนี้คือการกลับเข้าสู่สังคมของผู้ป่วยที่กำลังจะหายดี การสร้างความสัมพันธ์ระหว่างผู้ป่วยและบุคคลภายนอกจึงเป็นสิ่งสำคัญ โดยทางทีมได้นำเสนอตำแหน่งร้านกาแฟภายในอาคารให้มาติดกับพื้นที่สวน และเพิ่มทางเข้าที่สามารถเข้าถึงจากทางสวนได้โดยตรง โดยสร้างเส้นโค้งเชื่อมจากทางเท้าหลักเข้าสู่อาคารผ่านสวน เพิ่มการหมุนเวียนของผู้คนให้กลายเป็นพื้นที่สนับสนุนในการกลับเข้าสู่สังคม

การใช้เส้นโค้งจะเป็นการสร้างประสบการณ์ใหม่ที่ผ่อนคลายให้แก่คนไข้และบุคลากรทั่วไป มีการใช้เนินดินเพื่อโอบล้อมทำให้รู้สึกถึงการเชื่อมต่อกับพื้นที่สีเขียว สร้างความรู้สึกสบายใจก่อนเข้ารับการรักษาภายในอาคาร นอกจากนี้ยังมีพื้นที่ที่เชื่อมต่อออกมาจากภายในอาคารและเพื่อใช้สำหรับกิจกรรมการบำบัดเชิงนิเวศน์แบบกลุ่มย่อยในรูปแบบที่ใกล้ชิดกับธรรมชาติได้อีกด้วย

ในการออกแบบระดับนี้ ยังคำนึงถึงการการวางผังเพื่อเชื่อมต่อกับพื้นที่อื่น ๆ โดยรอบเพื่อให้เกิดกิจกรรมที่ต่อเนื่องกันและสร้างให้เกิดบรรยากาศที่เปลี่ยนแปลงไปในภาพรวมของโครงการอีกด้วย
Macroscale : เป้าหมายของ Milieu ในระดับนี้จะเน้นถึงการลดเส้นแบ่งระหว่างสังคมผู้ป่วย สังคมภายนอก และชุมชน การออกแบบพื้นที่ อาคาร OPD เป็นจุดเริ่มต้นการเปลี่ยนแปลงในระดับ Microscale และ Mesoscale หากพื้นที่ส่วนอื่น ๆ ได้รับการพัฒนาตามผังแม่บทที่ได้มีการวางแผนไว้ภายใต้แนวความคิดของ Milieu นี้ พื้นที่สีเขียวจะไม่เป็นเพียงพื้นที่สำหรับการรักษาภายในโรงพยาบาลเท่านั้น แต่ยังกลายเป็นพื้นที่สาธารณะแห่งใหม่ที่รองรับการเชื่อมต่อกิจกรรมของชุมชนในย่านนี้และยังให้ผลลัพธ์ในการปรับเปลี่ยนมุมมองของผู้คนทั้งต่อโรงพยาบาลและคนไข้ทางจิตเวช เป็นการใช้ Milieu ในการแก้ปัญหาในระดับเมืองได้อย่างยั่งยืน

จากการสัมภาษณ์ หลังเปิดใช้งานพื้นที่นี้ได้รับการตอบรับเป็นอย่างดีทั้งจากผู้ป่วยและบุคคลากรภายในโรงพยาบาล ที่มีความภาคภูมิใจที่จะพูดถึงโรงพยาบาลมากขึ้น หรือแม้กระทั่งบุคคลภายนอกที่การกล่าวถึงโรงพยาบาลแห่งนี้จะเริ่มเปลี่ยนไปในทิศทางที่ดีขึ้น และหวังว่าการพัฒนาโครงการนี้ จะเป็นการช่วยปรับเปลี่ยนมุมมองของผู้คนต่อโรงพยาบาลจิตเวชและเป็นการเปิดโอกาสให้ผู้ป่วยที่กำลังจะหายดีกลับเข้าสู่สังคมและได้รับการยอมรับจากการปรับเปลี่ยนในครั้งนี้ได้เป็นอย่างดี

ผลงานรางวัลอื่นๆ

ดีคอนโด ธาร
ดีคอนโด ธาร
บริษัท เคอร์เนล ดีไซน์ จำกัด

ดีคอนโด ธาร

กรุงเทพมหานคร, ประเทศไทย